LANG THANG 3

Dưới mái vòm — nơi tiếng vọng cũng biết cúi đầu

Đến Montreal nên ghé thăm L’Oratoire Saint‑Joseph du Mont‑Royal. Ngôi đền nằm trên sườn Mount Royal, cao đến mức nhìn từ xa cứ tưởng ai đó đã cắm một vương miện bằng đá lên đỉnh núi để đánh dấu lãnh thổ.

Thật khó tin rằng tất cả bắt đầu năm 1904, chỉ bằng một nhà nguyện bé xíu do Brother André dựng lên — một ông thầy dòng gầy gò, hiền khô, nổi tiếng chữa lành nhưng lại nhất quyết nói rằng “tôi không làm gì cả, thánh Giuse làm hết”.

Nhưng khách hành hương kéo đến ngày một đông, đến mức cái chòi nhỏ không chịu nổi nữa. Thế là từ 1914, người ta xây tiếp crypt; rồi đến 1924, đặt viên đá đầu tiên cho đại thánh đường; rồi lại xây, lại dừng vì Đại Khủng Hoảng, rồi lại xây tiếp… cho đến khi công trình hoàn chỉnh vào 1966 — một hành trình dài hơn cả một đời người.

Ngày nay, Oratoire là nhà thờ lớn nhất Canada, với mái vòm đồ sộ thuộc hàng lớn nhất thế giới, cao đến mức phá luôn quy định chiều cao của thành phố (và được tha thứ vì… là công trình tôn giáo).  

Bước vào bên trong, bạn sẽ thấy một thế giới vừa Renaissance Revival bên ngoài, vừa Art Deco bên trong — như thể nhà thờ cũng muốn khoe rằng nó có gu thẩm mỹ đa phong cách.

Nhưng điều khiến nơi này đặc biệt không chỉ là kiến trúc, mà là dòng người hành hương — hơn 2 triệu người mỗi năm — đến để tìm sự bình an, để thắp nến trong Votive Chapel, hay đơn giản là để đứng trên bậc thang cao ngất và nhìn Montreal trải ra thuần phục dưới chân. 

Đứng dưới mái vòm của Oratoire, tôi có cảm giác như mình vừa bước vào một khoảng không được nới rộng cho linh hồn.

Không phải sự choáng ngợp của kiến trúc, mà là độ im lặng — thứ im lặng dày như tấm áo choàng, khiến mọi chuyển động của mình trở nên nhẹ tay hơn, nhẹ bước hơn, nhẹ cả suy nghĩ.

Ánh sáng từ những ô cửa cao rơi xuống như những sợi chỉ mảnh, khâu lại những mảnh rời rạc trong lòng người lữ khách.

Tôi ngước lên, thấy mái vòm như một bầu trời thứ hai — bầu trời mà con người tự tay dựng nên để nhắc mình rằng có những điều phải nhìn bằng tâm, không phải bằng mắt.

Ở đây, hình như ngay cả tiếng thở, tiếng bước chân cũng trở thành những lời cầu nguyện.

Rời khỏi sự uy nghi của thánh đường, tôi bước xuống khu vườn Đàng Thánh Giá. Trời xám, vườn không người, lối mòn lên dốc ướt làm cho nơi này như có thêm một nhịp riêng — nhịp của bước chân chậm, của mưa rơi không vội, của những tượng đá đứng yên mà kể chuyện.